BALTACI MEHMET PAŞA VE KATERİNA OLAYI
Önce olayın kahramanı Baltacı Mehmed Paşa (ölümü 30 Kasım 1721) hakkında kısa bir malumat arz etmeye çalışayım…
Osmancık’ta dünyaya geldi. Genç yaşta içini saran ilim merakı ile Trablus, Tunus ve Cezayir’e gitti. Daha sonra İstanbul’a döndü ve akrabalarından Hacı Sefer Ağa vasıtasıyla saraya girdi. Enderun’da yüksek eğitim aldı. “Baltacı” (sarayın oduncusu diyebiliriz) oldu. Ardından “Baltacı Halifeliği”ne yükseldi. Sesinin güzelliği yüzünden musikiye teşvik edildi. “Müezzin” oldu. Oradan yazıcılığa terfi etti, 1703 Aralık ayında da “Mirahurluk”a yükseldi.
Çok zeki ve son derece çalışkandı. İlme karşı müthiş bir merakı vardı. Durmadan okuyordu. Bu çabası onu 1704 yılı Kasımında “Vezir”liğe, hemen ardından “Kaptan-ı Derya”lığa (Deniz Kuvvetleri Komutanlığı), 21 Aralık 1704′te de “Sadrazamlığa (Başbakanlık) taşıdı.
İşte Prut Savaşı’nın kahramanı bu zattır. İşin aslı ise şudur:
Rus Çarı Birinci Petro (ki, bizim tarihlere göre “deli”, Rus tarihine göre ise “büyük”tür; “büyük”lüğü de, Türkiye’yi içine alan bir istilâ projesi ile boğazlarımızdan geçip sıcak denizlere inerek “Büyük Rusya”yı kurma emelinden gelmektedir), Poltava Savaşı’nda İsveç Kralı Demirbaş Şarl’ı yendi. Şarl, Osmanlı topraklarına çok yakın bir bölgede bulunan Bender Kalesi’ne sığındı. Osmanlı Padişahı’na mektup yazarak Rusların eline düşmek üzere olduğunu bildirip yardım istedi.
O zamanın Osmanlısı, başı sıkışanın kurtarılmak için müracaat ettiği son çare idi…
Sultan Üçüncü Ahmed Han, hem Demirbaş Şarl’ı kurtarmak, hem de Petro’nun “Büyük Rusya” hayalini yıkmak üzere Rusya’ya savaş açtı. Zamanın Vezir-i Âzami (Başbakan) Baltacı Mehmed Paşa, sefere Serdâr-ı Ekrem (Başkomutan) tayin edildi. Yüz bin kişilik Osmanlı ordusu, 9 Nisan 1711′de sefere çıktı. Osmanlı donanması da üç yüz altmış gemiyle Karadeniz’e açılarak, Azak Denizi’ndeki Rus donanmasını imha ile Azak Kalesi’ni fethedecekti.
Osmanlı ordusu, Prut Nehri kıyısında, Mareşal Şermetiyef komutasındaki Rus ordusuyla karşılaştı. Rus ordusunun mevcudu, altmış bin kadardı.
Baltacı Mehmed Paşa, son derece usta bir manevra ile Rus ordusunu dört yandan kuşatmayı başardı. Osmanlı topçusunun yoğun ateşi altında büyük zayiat verdiler. Bombardıman ve hücum günlerce sürdü.
Dayanamayacağını anlayan Mareşal Şeremitiyev, Çar Petro’nun müsaadesiyle Baltacı’ya bir mektup yazarak, resmen barış teklif etti. Baltacı Mehmed Paşa, ilk barış teklifine cevap olarak, topçu ateşini hızlandırdı.
Bunun üzerine bir süre daha dayanan Şeremitiyev, ikinci bir mektup yazarak barış isteğini tekrarladı. Savaş uzayacağa benziyordu. Savaş uzadıkça yeniçerilerde bıkkınlık alametleri görülmeye başlamıştı. Baltacı Mehmed Paşa, “Savaş Şurası”nı topladı: “Rus çarı sulh istiyor ve her ne talep edilirse vermeyi kabul ediyor. Arzumuz gibi hareket ederse sulha müsaade mi edelim, yoksa emanma (barış istemesine) bakmayıp harbe devam mı edelim?”
Kırım Hanı hariç, komutanların çoğu şu görüşte anlaştılar: “Eğer istediklerimizi bize teslim eder ve tekliflerimize razı olursa, sulh yapmak kazançtır. Önümüz kış, muharebe uzarsa burada barınamazız. Şimdiden yeniçeriler arasında savaşa karşı bir isteksizlik seziliyor. Maazallah fena bir durumda savaşın bozgunla neticelenmesi ihtimali vardır.”
Tartışmalar sonunda barış teklifi kabul edildi.
Ertesi gün ordugâha davet edilen Rus murahhası Pyotr Şafirov ile barışın şartları görüşmelerine başlandı ve bir süre sonra da meşhur “Prut Antlaşması” imzalandı. (22 Temmuz 1711)
Aslında Osmanlılar açısından bu bir zaferdi. Çünkü her istediklerini almışlardı. Ne var ki, Baltacı’nın rakipleri olayı Padişah’a yanlış aksettirdiler, sonuçta Baltacı, gözden düştü.
Gelelim Katerina hikâyesine… Böyle bir olay yaşanmamıştır, çünkü:
- Prut Savaşı’nı en ince ayrıntılarıyla anlatan iki tarafa ait ruznâmelerden (günlük) hiçbiri Katerina ile Baltacı’nın buluşmalarından bahsetmiyor.
- Sultan III. Ahmed devrini dört ciltte tüm teferruatıyla nakleden tarihçi Raşit de böyle bir olaya yer vermiyor…
- Prut Savaşı sırasında 82 yaşında bulunan Sadra-zam’m bir kadınla birlikte olması imkânsızdır…
- Sadece Başkomutan’ın (Baltacı’nın) kararıyla barış olmaz; bu kararı sadece harp divanı verebilir. Yani, Başkomutan’ın antlaşma kararı verme yetkisi yoktur. Vezirlerden, komutanlardan ve diplomatik heyetten oluşan “Harp Divanı”nın barışı onaylaması gerekir…
- Baltacı’nın, Katerina’ya, yahut altınlarına tamah etmesine esasen gerek de yoktur; zira savaş kazanılınca Katerina nasılsa esir alınacak, tüm altınları ile mücevherleri de ganimet olarak ele geçecektir…
- Baltacı, öte yandan, rüşveti alır, kuşatmayı ise kaldırmazdı. Böyle bir durumda Çar, yahut eşi Katerina hangi dünya mahkemesine başvuracaktı?
- Zaten Çar Petro ile karısı savaş meydanına hiç gitmediler. Petro, Mareşal Şermetiyef aracılığıyla savaşı uzaktan yönetti…
Yani, Rus Çariçesi Katerina ile Baltacı Mehmed Paşa’nın buluşmaları, tamamen hayal mahsulüdür…
Dönemin hiçbir Türk ve Avrupa kaynağında, böyle bir iddia mevcut değildir…
Prut Seferi’nden hemen sonra Baltacı’yı sadaretten (sadrazamlıktan) düşürmek için çalışan İstanbul’daki rakipleri dahi böyle bir iddiada bulunmamışlardır…
Bu tür iftiralar, onları kendileri gibi zanneden ucuz piyasa romancılarının kaleminden çıkmış, maalesef “bizden” bazı isimler tarafından da benimsenmiştir.
Artık Baltacı’yı rahat bırakmak gerekiyor.
Yavuz Bahadıroğlu
Kategorisi: Biz Osmanlıyız, Genel, Kıyıdan köşeden, Tarih
Baltacı Mehmet Paşa’nın Catherine ile birlikte olması karşısında Kafkasya’yı Rus’lara verdiği söylendiği için merak ettim.
Gerçekten toplumda yanlış bir kanı var galiba!
Ya da bize öğretilen tarih yanlış tarih!
bence hiçbir türk lideri böyle bir olaya kalkışmaz. bunu ancak tarihimizi karalamak isteyenler yapar. tıpkı ermeni soykırımını çıkaranlar gibi. ermeni soykırımını çıkaranlar, kendilerinin yaptıkları cezayir soykırımını beriye getirmezler nedense. ben onlardansa t.c. yetkililerine kızarım çünkü neden bizi karalamak isteyenlere cevap olarak, siz sizin yaptığınız soykırımları neden beriye getirmiyosunuz cevabını vermezler.
sizi tebrik ediyorum biz sadece öğrencilerimize hitap ediyoruz iz isse bu meseleyi merak eden herkese mantıklı ve kaynaklı cevap veriyorsunuz.
bende arkadaşa katılıyorum yani 82 yaşındaki adam nasıl olsunda catharinayla buluşsunda filan fışman bunlar bence bizim düşmanlarımızın işidir düşman derken kendi içimizdeki düşmanlrı kastediyorum eğer bu yazıyı yazan doğru söylüyor ise baltacının ellerinden öperim…
yoq eğer doğruysa ki ; bu yazıya göre tamamıyla iftira
doğruysa günahı kendi boynuna zina etmiş olur
yani yaw aslında tarihi fazla gurcalamayalım tamam tarih geleceğe ışık tutar ama fazla da deşmeyin hani
tabi ki de hayal mahsuli bır sey boyle bırseyın olmadgı acık acık ortada fakat rüşvet ile ilgili henuz bır bılgım yok..hocam bana prof.larında boyle dedıgını soyledı.. baska hocalarımızda bu olayı yazık ki şuan bilmeden anlatıyorlar… verdıgınız bılgıler ıcınde tesekkur ederim…
gercekten de tarıh bıze yanlıs ogretılıor.Demekten baska bır sey dıyemıyorum bılgılendırdıgınız ıcın tesekkur ederım bu gıbı yanlıs aksettırılmıs olayları gundeme dogru olrak sundugunuz ıcın ayrıca tesekkur ederım….
Turk Tarih Kurumu yayinlarindan Rusya Tarihi kitabinda (yazari Prof.Aksel Nimet Kurat)harp divanindan bahsedilmemekte, Kahya Osman Efendi’nin telkiniyle Baltaci Ruslarin baris teklifini kabul etti denmektedir. Kimdir bu kahya? Bu ne ciddiyetsizliktir? Ayrica Car Petro’nun da 38000 kisilik ordusunun basinda oldugu belirtilmektedir.(Osmanli ordusunun mevcudu 150000). Car 1. Petro’nun kurdugu Rus donanmasinin sadece 50 yil sonra Osmanli donanmasini Cesme’de imha edeceginin, Isvec Krali Demirbas Sarl’in butun uyarilarina ragmen, onceden gorulememis olmasi aptallik midir, kader mi? Prut’ta Carin esir alinarak ordusunun imha edilmemesi, Osmanli devletinin sonunun baslangicidir, zira bu tarihten sonraki butun Osmanli-Rus savaslarini Ruslar kazanmislar, Yesilkoyde anit bile dikmislerdir. Rusya’yi Rusya yapan 1. Petro’ya deli lakabini takan akilli olabilir mi? St. Petersburg’daki at ustundeki heykelinin kaidesinde Rusyanin en buyuk dusmani Turkler ve Isveclilerdir yazmaktadir, vallahi nankorluk, canini bagislayan, ordusunu imha etmeyen Turklere dusman degil çılgın demesi lazimdi.
ya ben halen bu açıklamadan tatmin olmuş değilim.
çünkü tarih hocamızın anlatığıyla bu , aksine
çelişmektedir .eğer bu olay geçekten olmuşsada bizim açımızdan hiçbir zararı yoktur.ne diyeyim başka: helal sana “BALTACI”….
harika bir yazıydı.soyadım baltacı olunca benimle “Baltacı ile katerina”diye dalga geçiyorlar.bunu öğrendiğim iyi oldu.tebrik ediyorum ve teşekkürler…
ben rusyada yasiyorum ve baltaci mehmet pasanin torunu olmaktan grur duyuyorum rusyadada katarina ile baltaci pasamizin hakkinda bu turde bir iliski olduguna yonelik soylentiler var bizde burda bunu inkar etmiyorduk bu yaziyi okumam iyi oldu tesekkurlerrr
bence bu katerina olayı doğru baltacıyı suçlamak gibi olmasın ama ben bu meseleyi tarih hocamla görüştüm bu mesele” doğrudur ”dedi
Münih’te yasiyorum. Arkadasimda “Sunguroglu foca meydaninda” romanini ararken, bana “baltaci ve katerina”‘yi tavsiye etti. Fakat 100üncü sayfaya kadar gelebildim ve beni tatmin etmedigini, daha ziyade icimi kararttigini farkettim ve süphelendim. Arastirma sonucu bu sayfayi buldum. Bu malumat süphelerimi dogruladi. Allah razi olsun.
bir arkadasinm rus irkindan(ozellikle kadinlarindan) nefret ediyor.. bense rus kadinlari cok guzeller, sen onlara yar gozuyle degil nimet olarak bak dedim ama ikna edemedim.. peki dedim niye bu kadar nefret ediyosun..sebep nedir? bana bu hikayeyi anlatti ki ben hayatimda ilk defa duymustum(bu da benim cahilligim sanirim) ama guldum gectim.. o da bana arastirmami soyledi ve bir adres verdi.. bi tane adam bu palavrayi roman haline getirmis ben bile neredeyse inanacaktim.. neyse uzun lafin kisasi biz bir rus kadini icin birak toprak vermeyi bir kum tanesi vermeyiz… hatta bu cennet vatanin her tarafi aziz sehitlerimizin kaniyla alinmisken bu mumkunmudur?
ben bu yazının doğru olduğuna tüm kalbimle inanıyorum.bir osmanlı hayranı olarak baltacı mehmet paşanın bir kadın için devletini ve milletini tehlike içine atmayacak kadar akıllı zeki bir devlet adamıdır.hepsinin ruhları şad olsun.
isminden dolayı oduncu demişsin. espiri gerçekmi anlayamadım ama baltacı adı onun bulunduğu grubun adıydı, saray muhafızıydı ve bu sınıftaki devşirmelere zülüflü baltacılar denilirdi. adı yetiştiği ocaktan gelmektedir
osmanlı hanedanları devletine ve milletine her zaman adaletli ve sadık davranmıştır bu hurafe yanlızca türkleri çekemeyen yabancı hainlerden çıkmıştır tüm osmanlıyı rahmetle anıyoruz hepsinin ruhu şadolsun mekanları cennet olsun
benim sosyal hocamın prut savaşını anlatması sırasında bir arkadaşımın konuya parmak basması üzerine daha az önce gereksizce olduğunu anladığım bir meraka kapıldığım için baltacı mehmet paşadan kötü bir şekilde şüphelendim ve bu siteyi açtım yani şunu söylüyorum benim yanlış düşüncelerimi kafamdan sildiğiniz için teşekkürü bir borç bilirim
konyadan yazıyorum bu olayı hep yanlıs bıllırdım baltacıyı osmanlının en zampara pasası sanırdım yanılmısım ama eger kı yaptıysa anlından opmek lazım
ya tarihimiz cok buyuk cok sanlı ya nasıl dusurmek lazımsa ona kasıolar.arkadaslar bıde bunu okumadan oncede bole bısey olmadıını bılıodum ama goruyom kı okuyup yorum yapanların yazdıklarıda ıgrenc ne demek elınden opmek lazım ya tarıhte senı gıbıler zaten baltacıyı ıdam ettırdı
herkese selam. bu konuyu bende cok merak ediyordum baltacinin rus ordusunun bitmis ve bitap birdurumda oldugunu farketmemistir ve ruslarin anlasma istegine olumlu cevap vermistir buna ruslar hayretle sevinmisler. hatta artik kacis yolunun olmadigini dusunen rus komutan deyerli esyalarini askerlere dagitmis anlasmaya varildiktan sonra geri toplamistir. olay sadece baltacinin ruslarin kotu durumunun farkina varmamasidir. savasi kusatmayi iyi analiz edebilseydi bugun tusya yoktu bu savas ruslarin bugun hayretle karsiladigi en onemli savastir istesek rusyayi komple alabilirdik ama sen anlasma yoluna gidiyosun ilginc.
16 yildir rusyadayim bu olayi bende cok merak ettim ruslara cok sordum kimse bilmiyor yalniz biraz uzerine gidin ce ruslara odonemin tarih kidabini okuttum tabiyki birlikte olduklari yazmiyor yalniz bulustuklari birbirlerine mucevher hediye sozu verdiklerinden bahsediyor olaya birazda rusya tarihinden arastirilirsa daha iyi anlasilacak diye dusunuyorum. kimseyi suclamiyorum. merakli milletiz bilirsiniz.